Τα lavash μας έρχονται από την Αρμενία και μοιάζουν με πολύ λεπτές ξερές πιτούλες. Έλα όμως που είναι πασίγνωστα και στους Έλληνες του Πόντου ως λαβάσια. Και οι δύο λέξεις προφέρονται με το σίγμα παχύ.
Μπλέξιμο μεγάλο στον Καύκασο εκείνα τα χρόνια. Και δε ξέρεις από που να πιάσεις το κουβάρι για να το ξετυλίξεις.
Τα λαβάς τα πρωτοείδα σε λαϊκή αγορά πριν μερικά χρόνια. Με συνταγές από τον Καύκασο τα έφτιαχναν, στρόγγυλα όμως κι όχι με τη μορφή που τα φτιάχνουν οι Αρμένιοι.
Μάλλον τους βόλευε καλύτερα το σχήμα. Ρώτησα τη μάνα μου σχετικά και μου είπε πως τα έψηναν σε μεγάλες στρόγγυλες κατασκευές από σίδερο τα παλιά τα χρόνια. Τελευταία είδε να τα ψήνουν σε καπάκι από βαρέλι. Γιατί καπάκι από βαρέλι κι όχι λαμαρίνα, τη ρώτησα, και μου απάντησε με μια φυσικότητα πως τα προτιμούσαν γιατί ήταν πιο γερά.
Κι όπως προσπαθούσα να συνδυάσω τις διάφορες πληροφορίες στο μυαλό μου, μου πέταξε και την άλλη βόμβα. Τα λέγαμε και γιουφκάδες. Ώπα βάστα ρε μάνα και κόλλησα τώρα, οι γιουφκάδες δεν είναι σα χυλοπίτες; Ε ναι μου λέει το ίδιο ήταν, απλά τα κόβαμε και τα ξεραίναμε για να γίνουν σαν χυλοπίτες.
Είδα κι απόειδα, είπα να κάνω μια αναζήτηση στο Google. Οι πληροφορίες ελάχιστες αλλά βρήκα το εξής σημαντικό:
Έφτιαχναν τους «γιοχάδες» ( γιουφκάδες). Οι γιοχάδες ήταν λεπτά φύλλα ζύμης τα οποία έψηναν, δίπλωναν και φύλαγαν στο αμπάρι. Το χειμώνα ζεμάτιζαν τους γιοχάδες σε ζεστό νερό, τους βουτούσαν στο αυγό και το βούτυρο και τους έψηναν.
Στην ίδια σελίδα, αναφέρει τα λαβάσια σαν λαγάνες. Κάτι δε μου κόλλαγε στην όλη ιστορία. Είναι θέμα πάχους. Άλλο τα λεπτά φύλλα που κάνουν οι Αρμένιοι και τα φύλλα από όπου γίνονται οι γιουφκάδες, κι άλλο οι ψιλοφουσκωτές λαγάνες. Ουδεμία σχέση το ένα με το άλλο.
Με αυτή τη λογική οι γιουφκάδες ήταν το αντίστοιχο των lavash. Ναι αλλά αν το δεχτούμε αυτό, ετοιμολογικά δε στέκει να χρησιμοποιούν τη λέξη λαβάσια για τις λαγάνες.
Ρίχνω και μια αναζήτηση στα γρήγορα για τους γιουφκάδες και βρίσκω στη wικιpedia μια ωραιότατη φωτογραφία από το τούρκικο Yufka. Εδώ είμαστε, η καλή μου η μαμά είχε δίκιο και καλά κάνω που την πιστεύω. Εμένα δε μου μοιάζει με χυλοπίτα, δε ξέρω για εσάς.
Να πούμε επίσης, πως και οι Αρμένιοι και οι Πόντιοι τα έφτιαχναν σε μεγάλες ποσότητες και τα φυλούσαν σε αποθήκες για το χειμώνα. Ουσιαστικά μόνο το σχήμα αλλάζει.
Κι όπως έψαχνα οπτικοακουστικό υλικό σχετικά με τα Lavash έπεσα πάνω στο παραμύθι του μαγικού Lavash. Μπορεί να μη καταλαβαίνω λέξη από ότι λέει, αλλά εμένα μου άρεσε. Προτείνω να το δείτε κι εσείς, έχει όμορφες σκηνές.
Την αρχή του κουβαριού την έπιασα, όμως μάλλον το ξετύλιξα πολύ λιγότερο από όσο θα ήθελα πραγματικά. Μήπως έχεις να προσθέσεις κάτι;
Πολύ όμορφο το παραμύθι της γιουφκας. Με έστειλε στην κυριολεξία!!
Και καθώς είμαι εραστής της κάθε πιτοειδούς παρασκευής και μια που η γυνάικα μου είναι από την Τουρκία και μάλιστα με Βαλκάνιες ρίζες καταλαβάινεις πόσο πολύ ευχαριστιόμαστε και οι δύο τις πιτο-παρασκευές της αλλά και τα κάθε λογής ψωμάκια και κεικ.
Το γευστικό προνόμιο της πίτας λοιπόν το έχουν οι λαοί που κλιματολογικά ευεργετήθηκαν στο να έχουν και να καλλιεργούν σιτάρια, και η ιστορία της γιουφκας αρχίζει από την εποχή ουσιαστικά που έμαθε ο άνθρωπος πως να πολεμάει την πείνα του επεξεργάζοντας το ευλογημένο αυτό φυτό.
Γιούφκα στα Τουρκικά γενικώς σημαίνει φύλλο για πίττες. Αυτόν το τρόπο της ειδικής παρασκευής λεπτού φύλλου που φαίνεται στο βίντεο οι Τούρκοι τον έχουν ατραξιόν στους δρόμους από αριστοτεχνιτισες γυνάικες και μάλιστα αφού κατόπιν το διπλώσουν το γεμίζουν με την γέμιση της αρεσκείας σου. Το έχω τιμήσει δεόντως παρέα με το παραδοσιακό τσάι τους. Οι Τούρκοι αυτή την πρόχειρη και γρήγορη πίττα ας πούμε την ονομάζουν γκιοζλεμέ. Η γυναίκα μου μάλιστα, πράγματι όπως ανέφερες φυλάει μερικές στην κατάψυξη για αργότερα.
Αλλοι φτιάχνουν κρέπες λοιπόν και άλλοι…. λαβάσια και γιοζλεμέδες -))
Η γυναίκα μου, μου είπε μόνο ότι τα λαβάσια είναι λίγο πιό στεγνά και έρχονται κάπως πιό κοντά στην τορτίγια σαν τελικό προιόν.
Το site σου είναι πολύ ένδιαφέρον καλή μου φίλη και αμέσως θα το ανεβάσω στην αετοφωλιά μου.
Το τουρκικο blog μαγειρικής της γυνάικας μου μάλλον δεν θα το καταλάβεις, σου δίνω όμως το αντίστοιχο αγγλικό, το οποίο όμως έχει ελαφρώς παραμελήσει. Κάτι ενδιαφέον μπορείς να βρείς και να ανταλλάξετε ιδέες.
Μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί της πάντως άνετα στα αγγλικά
Καλή σου νύχτα!!
Σάκης, Τουλίν
http://www.domesticcat.blogspot.com
Καλωσόρισες και ευχαριστώ για τις πληροφορίες που μας έδωσες.
Οι πίτες αυτές, όντως είναι στεγνές και τις βρέχουν αργότερα για να μαλακώσουν. Οι Πόντιοι από όσο ξέρω, τις χρησιμοποιούν και για να φτιάξουν κανονικές πίτες του ταψιού.
Θα ρίξω πάντως και μια ματιά στο blog της γυναίκας σου (ακόμα ψάχνω μια καλή συνταγή για καζάν ντιπί).
Μαίρη σ’ευχαριστώ.
Ρίξε μιά ματιά αν και δεν θα βρεις για καζάν ντιπι εκεί. (να φανταστείς ότι είναι πολύ εξεζητημένο γλυκό για αυτήν για αυτό δεν τοχει βάλει, παρόλο που εγώ διαφωνώ, τεσπα, αυτό είναι ένα άλλο θέμα).
Με την πρώτη ευκαιρία όμως θα σου στέιλουμε μιά συνταγή να τη δοκιμάσεις.
Γιατί το θεωρεί εξεζητημένο;
Τα τελευταία χρόνια το έχουν τιμήσει άπειρες ταβέρνες που το προσφέρουν ως επιδόρπιο (τουλάχιστον στη Θεσσαλονίκη το κάνουν).
…και στην Αθήνα το κάνουν πια σε κάποιες ανατολίτικες
Αφού είναι νόστιμο!
Για τα πισσία;
Τα πισσία είναι κάτι διαφορετικό, σαν γεμιστά πιτάκια που τηγανίζονται σε λάδι
Κάποια στιγμή θα προσπαθήσω να γράψω και γι’ αυτά πιο αναλυτικά aritoni
ΑΝ ΚΑΠΟΙΟΣ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΡΩΤΗΣΩ ΠΟΥ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΒΡΩ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΤΣΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΟ ΚΑΙ ΣΕ ΣΚΟΝΗ ΜΗΛΟ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ ΡΟΔΙ ΚΛΠ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ Η ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ
ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ