Εσένα η γιαγιά σου την ήξερε την Κυρά Σαρακοστή;

Τελικά από που κρατάει η σκούφια της Κυρα Σαρακοστής; και ποιές είναι αυτές οι γιαγιάδες που την φτιάχνανε παλιά;

SheBlogs.EU από - Τελευταία ενημέρωση: 25.02.2014

Πλησιάζει η Σαρακοστή και θα τιγκάρουμε σε λίγο από εικόνες της Κυρα Σαρακοστής. Μέχρι κι εγώ μπαίνω στον πειρασμό να φτιάξω μια ζυμαρένια έτσι για το χαβαλέ.

Να πω την αλήθεια αυτήν την Κυρά Σαρακοστή την ανακάλυψα τα τελευταία 2-3 χρόνια. Γενικά με τα της λαογραφίας και των εθίμων έχω ένα κόλλημα οπότε δε μπορώ να το προσπεράσω εύκολα. Όπου και να ψάξω όμως διαβάζω το εξής λες και είναι copy-paste, που πιθανότατα είναι δηλαδή: “Παλιά οι γιαγιάδες….”

Ποιές γιαγιάδες όμως; κι απο πού κρατούσε η σκούφια τους; Μωρε λες να μου το κρατούσαν κρυφό τόσα χρόνια το έθιμο;

sarakosti

Και πιάνω τη μάνα μου και την αρχίζω στα περιγραφικά σχετικά με την Κυρα Σαρακοστή. “Τέτοιες βλακείες δε κάναμε” απαντάει. Επειδή διάβασα καπου οτι οι γιαγιάδες από τον Πόντο αντί για Κυρα Σαρακοστή με 7 πόδια κρεμούσαν λεει μια πατάτα στην οποία είχαν καρφώσει 7 πόδια/φτερουγες από κοτόπουλο ξαναδοκιμάζω την τύχη μου και την ξαναρωτάω. “Τέτοιες βλακείες δεν κάναμε” μου επαναλαμβάνει με πιο άγριο ύφος αυτή τη φορά.

Οκ λέω ο Πόντος δε μας έκατσε, ας ρωτήσουμε τον μπαμπά που είναι ντόπιος Μακεδόνας και έχει μια αγάπη στα ζυμαρένια φαγητά. Ο μπαμπάς με κοιτούσε λες και του μιλούσα κινέζικα.

Οπότε δε μου κρύψανε τίποτα, αγνοούν την κυρα Σαρακοστή με τα 7 ποδάρια.

Στα πέριξ της Σαλονίκης που έζησα και μεγάλωσα δεν την είχα ματαξαναδεί την Κυρα Σαρακοστή.

Οπότε αρχίζω πραγματικά να αναρωτιέμαι από που κρατάει η σκούφια της και πως έχει διαδοθεί αυτό το έθιμο με αποτέλεσμα τα πιτσιρίκια σήμερα να ζωγραφίζουν την Κυρά Σαρακοστή στα νηπιαγωγεία.

Εσένα η γιαγιά σου την ήξερε την Κυρα Σαρακοστή; Κι αν ναι, από που κρατάει η σκούφια της γιαγιάς σου;

Βοηθήστε μπας και βρούμε μια άκρη με αυτό το έθιμο.

Category: Πάσχα

6 responses to “Εσένα η γιαγιά σου την ήξερε την Κυρά Σαρακοστή;”

  1. Εμένα πάντως η γιαγιά μου που είναι από Ρούμελη μεριά “τέτοιες βλακείες δεν έκανε”…

  2. Mary Chariskou says:

    πάει και η Ρούμελη
    επόμενοςςςςςςςςςςςςςςςςςςςςςςςςς

  3. Ούτε εγώ το ήξερα μέχρι πριν 2 χρόνια περίπου που μου την ανέφερε ένας φίλος από την Κατερίνη. Αυτός το ήξερε από τη δική του γιαγιά, η οποία νομίζω είναι μικρασιάτισσα στην καταγωγή…

  4. nansy says:

    εγω προσωπικα εκανα κυρα σαρακοστη πριν 20 χρονια που ημουν στην δευτερα δημοτικου και εκανα αυτη την ταξη στην κυπρο αλλα δεν ξερω αν κραταει απο κει το εθιμο

  5. Μαρία says:

    Κορίτσια βρήκα τις ακόλουθες ενδιαφέρουσες πληροφορίες!
    Γράφει ο Γεώργιος Μέγας ”άλλοτε, που έλειπαν image026.jpgτα ημερολόγια και ήθελαν να έχουν κάποια αντίληψη του χρόνου στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής, οι άνθρωποι του λαού είχαν βρει ένα εύκολο μέσο’ παρίσταναν τη Σαρακοστή εικονικά σαν Καλόγρια.

    Έπαιρναν μια κόλλα χαρτί κι εσχεδίαζαν με το ψαλίδι μια γυναίκα. Η κυρά Σαρακοστή δεν έχει στόμα, γιατί είναι όλο νηστεία’ τα χέρια της είναι σταυρωμένα για τις προσευχές. Έχει 7 πόδια, τις 7 εβδομάδες της Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο κόβουμε κι ένα πόδι. Το τελευταίο πόδι το κόβουμε το Μεγάλο Σάββατο, το βάζουμε μέσα σ’ένα ξερό σύκο ή καρύδι κι όποιος το βρει του φέρνει γούρι! (Χίος)

    Στον Πόντο:

    παίρνουν μια πατάτα ψημένη ή ένα κρεμμύδι, μπήγουν επάνω ακτινοειδώς 7 φτερά κότας, το δένουν από το ταβάνι και κρέμεται όλη τη Σαρακοστή. Μια μια βδομάδα που περνάει, βγάζουν από ένα φτερό. Λέγεται “κουκουράς” και είναι το φόβητρο των μικρών.”

    Άλλοτε, πάλι, κι αλλού, την κυρά Σαρακοστή την πλάθαν με ζυμάρι, γι’αυτό και μας έχει διασωθεί το τραγουδάκι:

    Την Κυρά Σαρακοστή

    που είναι έθιμο παλιό

    οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν

    με αλεύρι και νερό!

    .

    Για στολίδι της φορούσαν

    στο κεφάλι της σταυρό

    και το στόμα της ξεχνούσαν

    γιατί νήστευε καιρό!

    .

    Και μετρούσαν τις ημέρες

    με τα πόδια της τα εφτά

    κόβαν ένα τη βδομάδα,

    μέχρι να ρθει η Πασχαλιά!

    Αναφέρει ακόμη ο Μέγας: ”Τη Σαρακοστή επικρατούν και διάφορες συνήθειεςκοινωνικής μάλλον μορφής, όπως η διανομή ειδικών φαγητών σε γείτονες και παιδιά, το τραγούδημα των ξένων, οι κούνιες, κτλ. Π.χ. στη Σινώπη συνηθίζεται το”ξινοφάι”: ρεβίθια, φασόλια, κάστανα, σταφίδες, βράζονται πολύ, μαζί με πληγούρι ή κουρκούτι, ζάχαρη και πετιμέζι μελωμένο κι έπειτα τσιγαρίζονται με κρεμμύδι και λάδι. Το μοίραζαν τη Μεγάλη Σαρακοστή σ’όλη τη γειτονιά για ψυχκιό. Στην Αμοργό, μόλις μπει η Σαρακοστή ζυμώνουν και κάνουν ανθρωπάκια με μύτη, με στόμα, με μάτια και τα δίνουν στα παιδιά’ αυτοί είναι οι Λάζαροι.”

    Παρατηρούμε πως έθιμα, όπως τούτα τα λαζαράκια, αλλά και οι λαζαρίνες, που εξακολουθούν να επιζούν σήμερα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας το Σάββατο του Λαζάρου, παλαιότερα λάμβαναν χώρα και καθ’όλη την περίοδο της Σαρακοστής. Ο Μέγας αναφέρει ακόμη: ”Στα Βέντζια της Δ.Μακεδονίας από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι του Λαζάρου τα κορίτσια τραγουδούν το Λάζαρο. Μόλις εμφανιστεί ξένος στο χωριό, όλα τα κορίτσια, μικρά και μεγάλα, τον επισκέπτονται στο σπίτι όπου κόνεψε και τον τραγουδούν (τραγούδια της ξενιτιάς, εγκωμιαστικά, κλπ). […]

    Συχνές είναι τη Μεγάλη Σαρακοστή οι ολονυχτίες, οι αγρυπνίες στις εκκλησίες. Για τις αγρυπνίες αυτές τα παλιότερα χρόνια οι κάτοικοι ξυπνούσαν από τον”Τουμπακάρη”, που τριγύριζε στους δρόμους χτυπώντας τα τύμπανα. Ως ανταμοιβή έπαιρνε το Πάσχα κουλούρια, αυγά και τυρί. (Σκύρος).”

    Μας πληροφορεί ο Βρετάκος: ”Εκάστην Τετάρτη και Παρακευή της Μεγάλης Σαρακοστής γίνεται λειτουργία, η οποία λέγεται των ”Προηγιασμένων” ή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, λέγεται δε ούτω διότι έχουν προηγιασθή τα δώρα από την λειτουργίαν του Σαββάτου ή της Κυριακής. Κατά τας ημέρας αυτάς των Προηγιασμένων, όσοι εκ των Χριστιανών επιθυμούν, δύναται να κοινωνήσουν.[…]

    Ακόμη καταγράφει πως: ”Ο λαός όταν θέλη να χαρακτηρίση μίαν γυναίκα ως υψηλήν και αδύνατην, λέγει περί αυτής: ”είναι σαν μακρυά Σαρακοστή ή Σαρακοστιανή” (κατ’αντίθεσιν προς την Πασχαλινήν, που είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της). Είς την Μεσσηνίαν έχουν την παροιμίαν ”Από μπρος Σαρακοστή κι από πίσω Πασχαλιά” όταν θέλουν να χαρακτηρίσουν μίαν γυναίκα ότι είναι άσχημη μεν, αλλά με πλούσια μαλλιά. Παρόμοιαν παροιμίαν είχον και οι Βυζαντινοί: ”Από μπρος Τεσσαρακοστή και όπισθεν Πάσχα”. ”

    στοχεία από: http://firiki.pblogs.gr
    Ο Γεώργιος ο Μέγας για όσους δεν γνωρίζουν γεννήθηκε το 1893 και το 1947 υπήρξε καθηγητής της Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

  6. Mary Chariskou says:

    σεβαστός ο Μέγας αλλά το θέμα ειναι να βρουμε κόσμο που τα εφάρμοζαν όντως αυτά από γενιά σε γενιά

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *