23.05.2014 - Updated 15.07.2017 - Μαίρη Χαρίσκου

Ας γνωρίσουμε τις πιο τέλειες κούκλες που ερωτεύονται τα μεγάλα “παιδιά” και οι συλλέκτες ανά τον κόσμο και να δούμε πως καταλήξαμε σε αυτές.

Όταν σκέφτηκα να γράψω αυτό το κείμενο νόμιζα ότι θα ήταν μια απλή και γρήγορη παρουσίαση, πόσο λάθος έκανα.  Οι βάσεις των BJD πηγαίνουν πίσω, τόσο πίσω που φτάνουμε στο γνωστό “όταν εμείς τα φτιάχναμε οι άλλοι κρέμονταν από τα δέντρα”. Στο μέσο της διαδρομής των BJD συναντάμε τον Χίτλερ και καταλήγουμε στα ασιατικά άνιμε. Τόσο απλό θέμα. Ας ξεκινήσουμε από κάπου όμως.

Εσύ ξέρεις τι είναι το νευρόσπαστο;

Τη λέξη την ξέρουμε, τουλάχιστον πάνω κάτω ξέρουμε τι εννοεί ο ποιητής. Ας δούμε όμως τι γράφει στη σελίδα του το Εθνικό Αρχαιολογικό μουσείο.

plagona-bjdΚούκλες κοριτσιών (πλαγγόνες) -Αγαπημένο παιχνίδι (άθυρμα) των κοριτσιών ήταν οι κούκλες (πλαγγόνες), κατασκευασμένες από κερί, ξύλο, ελεφαντόδοντο και, στην πλειονότητά τους, πηλό. Παρίσταναν κυρίως γυναικείες μορφές με κόμμωση και γραπτή δήλωση ενδυμάτων, αν και μερικές φορές στολίζονταν και με ρούχα από ύφασμα. Οι τεχνίτες αυτών των αντικειμένων ονομάζονταν κοροπλάσται. Επειδή οι αρθρώσεις των ώμων και των μηρών ή των γονάτων, συνδεδεμένες με νήμα ή σύρμα, επέτρεπαν να είναι κινητά τα άκρα, καλούνταν νευρόσπαστα. Χρονολόγηση αντικειμένων φωτογραφίας: 425-400 π.Χ. (πλαγγόνα) και αρχές 4ου αι. π.Χ. (επιτύμβια στήλη).

Μερικές πλαγγόνες ακόμα μπορούμε να δούμε στην επόμενη φωτογραφία.

plagona2

Αν το καλοσκεφτούμε στην πλαγγόνα βασίζονται τόσο οι BJD όσο και οι μαριονέτες και ο καραγκιόζης. Μια σύγχρονη barbie δεν εχει και μεγάλες διαφορές. Πάμε παρακάτω όμως με ένα τεράστιο άλμα αιώνων.

Οι κούκλες πορσελάνης

Κυκλοφόρησαν μαζικά σε διάφορους τύπους τον 19ο αιώνα σε Γαλλία και Γερμανία. China dolls, Parian dolls, bisque dolls… συνήθως είχαν κεφάλι από πορσελάνη με στίλβωμα ή χωρίς και σώμα από διάφορα άλλα υλικά μαλακά ή σκληρά.

china-doll-head

china doll

 

parian-dolls

bisque-dolls

bisque dolls

Σε αυτή τη φάση οι κούκλες με πρόσωπο μωρού κέρδισαν την αγορά και έγιναν η μόδα της εποχής.

Και ο Χίτλερ που κολλάει με τις κούκλες;

Είμαστε στην εποχή που ανεβαίνει ο ναζισμός του Χίτλερ στη Γερμανία γύρω στο 1930. Και συναντάμε τον Γερμανό σχεδιαστή Hans Bellmer που εργαζόταν στη διαφημιστική του εταιρία. Δε θα μιλήσουμε για το προπαγανδιστικό ναζιστικό υλικό της εποχής αλλά θα πούμε ότι με μια κίνηση ματ ο σουρεαλιστής Hans Bellmer έβαλε λουκέτο στη διαφημιστική του εταιρία για να μην αναγκαστεί να  δουλέψει υπέρ της φασιστικής ναζιστικής Γερμανίας κι άρχισε να ασχολείται με κούκλες.

BellmerPoupee

Όποιος θέλει μπορεί να βρει περισσότερα για τη δουλειά του Hans Belmer στο ίντερνετ, εμάς αυτό που μας ενδιαφέρει είναι ότι ασχολήθηκε με το γυναικείο σώμα σε κανονική διάσταση δημιουργώντας στοιχεία αρθρώσεων που βλέπουμε μέχρι σήμερα στις BJD.

hans-bellmer

Παράλληλα φωτογράφιζε τα έργα του κάτι που επίσης συνεχίζουμε να βλέπουμε, ειδικά σήμερα με την ευκολία της ψηφιακής φωτογραφίας.

Ήταν να μην τον ανακαλύψουν οι ασιάτες όμως που συνδύασαν την εξελιγμένη για την εποχή τεχνική του με την ασιατική παράδοση και κάπως έτσι φτάνουμε στην σύγχρονη εποχή…

Οι σύγχρονες ασιατικές BJD

Βασισμένες στα anime, μεγάλες κλίμακες και αναλόγως μεγάλες τιμές έχουν γίνει πόρωση για αρκετό κόσμο πλέον.  Έκαναν την εμφάνιση τους λίγο πριν το μιλένιουμ και ήρθαν για να μείνουν. Συνήθως είναι φτιαγμένες από ρητίνη πολυουρεθάνης και είναι κούκλες φτιαγμένες με τέτοιο τρόπο που μπορείς να τις “πειράξεις” είτε αλλάζοντας περούκες και μακιγιάζ είτε μάτια και άκρα.

Ο κόσμος που ασχολείται με αυτές τις κούκλες είναι και αρκετός και παθιασμένος, τις πειράζουν, τις αλλάζουν, τις φωτογραφίζουν σε χίλιες δυο στάσεις. Τις περισσότερες κούκλες τις αποκτάς με προπαραγγελία γιατί δε κυκλοφορούν σε πολλά κομμάτια και οι τιμές τους όπως είπαμε είναι αρκετά τσιμπημένες.

Favim.com-32443

Ταυτόχρονα έχουν δημιουργήσει μια ολόκληρη αγορά γύρω τους από crafters που ασχολούνται είτε με το faceup (νέο μακιγιάζ αφού σβήσουν το εργοστασιακό) είτε με τις περούκες και τα ρούχα τους.

Οι χειροποίητες BJD

Παράλληλα βλέπουμε καλλιτέχνες ανά τον κόσμο που δημιουργούν τις δικές τους κούκλες.  Δουλεύουν με διάφορα υλικά όπως πορσελάνη, πολυμερικό πηλό ακόμα και ρητίνες.

Enchanted Doll

Enchanted Doll

Η δουλειά μερικών δημιουργων ειναι από  εκπληκτική εως και μαγευτική με αποτέλεσμα να πωλούνται για πολλές χιλιάδες ευρώ αλλά αυτές θα τις δούμε καλύτερα σε κάποιο άλλο κείμενο.

Πολύτιμος βοηθός για αυτό το κείμενο υπήρξε η wikipedia ώστε να μπορέσω να ακολουθήσω τη χρονική διαδρομή των BJD για να καταλάβουμε πως φτάσαμε στο σήμερα.