22.01.2010 - Updated 12.11.2014 - Μαίρη Χαρίσκου – 3 ΣΧΟΛΙΑ

Ένα βιβλίο, μια τηλεοπτική σειρά, ο Κιρκιτζές και μερικές σκέψεις εκ του προχείρου

Κάλλιο αργά παρά ποτέ λέει ένα σοφό γνωμικό κι αφού δε διάβασα τα Ματωμένα Χώματα κατά τη διάρκεια των σχολικών ετών, έτυχε να πέσει το βιβλίο στα χέρια μου προσφάτως και δεν έχασα την ευκαιρία.

Για να είμαι ειλικρινής, ίσως ήταν και καλύτερα που το διάβασα σε μεγαλύτερη ηλικία γιατί μπορούσα να κρίνω τις καταστάσεις που περιγράφει διαφορετικά. Το βιβλίο είναι μάλλον κάπως σκληρό για τις παιδικές ηλικίες, παρότι η γραφή της Διδώς Σωτηρίου είναι εκπληκτική.

Η ιστορία του βιβλίου αφορά τη μικρασιατική καταστροφή αλλά πιάνει το νήμα από την εποχή που όλα κυλούσαν ήρεμα και ειρηνικά μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Κι ίσως αυτό το κομμάτι να είναι το σημαντικότερο μέσα στο βιβλίο μια και προσπαθεί να κρατήσει τις ισορροπίες μεταξύ των δυο λαών.

Μια αναζήτηση μου στο διαδίκτυο με οδήγησε τυχαία σε πρόσφατη τηλεοπτική σειρά που βασίστηκε στο βιβλίο της Διδώ Σωτηρίου. Υπάρχουν όλα τα επεισόδια -προς το παρόν- στο YouTube και αποφάσισα να τους αφιερώσω μια ημέρα από τη ζωή μου για να τα δω μονοκοπανιά.

Καλογυρισμένη σχετικά η σειρά αλλά με προσθήκες ρόλων που δεν υπάρχουν στο βιβλίο, μεγενθυμένοι ρόλοι γιατί πως να το κάνουμε… αν δεν παίζει γκόμενα σε μια σειρά δεν έχει νόημα για το ελληνικό κοινό όπως φαίνεται, ηρωοποίηση των ελληνικών ρόλων και ειδικά των ελληνικών στρατών (στο βιβλίο είναι ξεκάθαρο πως φερόταν σαν ζώα πολλοί έλληνες φαντάροι τη στιγμή της υποχώρησης) καθώς και μια σχετική απουσία σκηνών τούρκικων χαρακτήρων που μου είχαν κάνει εντύπωση στο βιβλίο.

Οπότε αν δεν έχετε διαβάσει το βιβλίο και είδατε την τηλεοπτική σειρά, θα ήταν καλό να προσπαθήσετε να διαβάσετε το αυθεντικό έργο της Διδώς Σωτηρίου για να κρίνετε μόνοι σας. Προσωπικά πιστεύω ότι το βιβλίο είναι πολύ πιο έντιμο από την πρόσφατη σειρά που γυρίστηκε για την τηλεόραση κι αυτό για να είμαι ειλικρινής με πικραίνει κάπως.

Κεντρικός χαρακτήρας αλλά και αφηγητής της ιστορίας είναι ο Μανώλης Αξιώτης, κάτοικος του χωριού Κιρκιτζέ της Μικράς Ασίας, ένα χωριό πλησίον της ιστορικής Εφέσου. Ο Μανώλης που δεν είχε τίποτα να χωρίσει με τους Τούρκους και δέθηκε στενά με έναν Τούρκο, τον Σεφκιέτ. Οι δυο τους, φίλοι αχώριστοι από την παιδική τους ηλικία βρέθηκαν αντιμέτωποι πολλές φορές στις σελίδες του βιβλίου που θα μπορούσαμε να πούμε πως και είναι μια ωδή στη φιλία πέρα από την παρουσίαση της μικρασιατικής καταστροφής.

Photographer: Patty OK

Ο τότε Κιρκιτζές άλλαξε όνομα το 1926, σήμερα ονομάζεται Σιρίτζε, μπορείτε να διαβάσετε μερικά πράγματα στην ιστοσελίδα ενός ξενοδοχείου που εντόπισα στην περιοχή. Στην ίδια ιστοσελίδα θα βρείτε και μια φωτογραφία της Διδώς Σωτηρίου από την επίσκεψη της στο χωριό το 1982.

Πολλές φορές σκέφτομαι ότι θέλω να εντοπίσω ανάλογες γραφές της άλλης πλευράς για το δικό τους ξεριζωμό από την Ελλάδα, τις δικές τους μνήμες από τα χώματα που γεννήθηκαν και έζησαν τα παιδικά τους χρόνια. Καμμιά φορά, ξεχνάμε πως ξεριζώθηκαν κι αυτοί…

Κι αν το καλοσκεφτείς, σήμερα, με βοηθό το google, είναι η ευκαιρία να αρχίσουμε να μαθαίνουμε την πραγματική ιστορία μας. Χωρίς παρωπίδες, σε διάφορες γλώσσες και από πολλές διαφορετικές πηγές.